System nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego zapewnia mieszkańcom powiatu radomskiego realne i łatwo dostępne wsparcie w rozwiązywaniu problemów prawnych oraz życiowych, niezależnie od sytuacji finansowej. Umożliwia uzyskanie bezpłatnych porad prawnych i obywatelskich, także w formie zdalnej, co zwiększa dostępność usług dla osób mieszkających poza miastem, seniorów oraz osób z ograniczoną mobilnością. System ten wspiera również osoby z niepełnosprawnościami, oferując pomoc dostosowaną do ich potrzeb, a dzięki funkcjonowaniu w każdym powiecie działa lokalnie, blisko mieszkańców, wzmacniając poczucie bezpieczeństwa prawnego i ułatwiając poruszanie się w sprawach urzędowych, społecznych i rodzinnych.
Podstawy prawne działania systemu
System nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Polsce jest oparty na:
- Ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (z późniejszymi zmianami).
- Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości – podstawowym aktem wykonawczym jest rozporządzenie z 21 grudnia 2018 r., które określa m.in. sposób udzielania pomocy oraz wymagania dotyczące lokalu punktu.
- Nowelizacji rozporządzenia z 13 grudnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1803) – zmienia ono zasady świadczenia porad, w tym rozszerza możliwość korzystania z nich również zdalnie oraz wprowadzając dodatkowe udogodnienia przy świadczeniu usług.
Zakres i formy działalności punktów
1) Nieodpłatna pomoc prawna obejmuje pomoc prawną świadczoną bezpłatnie dla osób, których sytuacja życiowa uniemożliwia pokrycie kosztów odpłatnej pomocy prawnika. Obejmuje ona:
- informowanie o stanie prawnym i prawach beneficjenta,
- wyjaśnienie obowiązków i możliwych środków prawnych działania,
- pomoc przy sporządzaniu pism procesowych, wniosków, odwołań – w granicach obowiązujących przepisów,
- pomoc przy zrozumieniu postępowań administracyjnych i sądowych.
2) Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie ma szerszy zakres niż klasyczna pomoc prawna i obejmuje wsparcie przy rozwiązywaniu problemów życiowych, społecznych i formalno-organizacyjnych, takich jak:
- planowanie kroków działania w trudnej sytuacji,
- pomoc w rozumieniu praw i obowiązków w różnych obszarach życia,
- wsparcie w załatwianiu spraw urzędowych lub społecznych.
3) Nieodpłatna mediacja
Ustawa reguluje również darmową mediację pomiędzy stronami konfliktu czyli pomoc w negocjowaniu porozumienia w sprawach rodzinnych, sąsiedzkich lub pracy.
Działanie punktów w powiecie radomskim
Lokalizacja i funkcjonowanie punktów w powiecie radomskim:
- Starostwo Powiatowe w Radomiu, ul. Graniczna 24, pok. 001 – ;
- Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Pionkach, ul. Leśna 5
- Urząd Gminy w Wierzbicy, ul. Kościuszki 73 (wtorek, środa, czwartek) – ;
- Urząd Gminy w Kowali, ul. Marii Walewskiej 7 (poniedziałek i piątek) – ;
- Powiatowy Instyt Kultury w Iłży, ul. MaksymilianaJakubowskiego 5 –
- Urząd Gminy w Wolanowie, ul. Radomska 20 –
- Urząd Gminy w Jedlni-Letnisko, ul. Radomska 43 (wtorek i czwartek) – ;
- Gminne Centrum Kultury i Kultury Fizycznej w Jedlińsku, ul. Krótka 1 (poniedziałek, środa, piątek) –
Udzielanie porad odbywa się zazwyczaj w ustalonych dniach i godzinach dyżurów określonych w szczegółowym harmonogramie.
Z uwagi na nowe przepisy, świadczenie porad może odbywać się również zdalnie (telefon, e-mail, wideorozmowa) – szczególnie gdy beneficjent zgłosi taką potrzebę lub ma trudności z dotarciem do punktu.
Zapisy na poradę
Beneficjent może zapisać się:
- telefonicznie – przez powiatowy numer telefonu 48 3655801 wew. 192
- elektronicznie – przez adres e-mail npp@spradom.eu lub Formularz na stronie zapisy-np.ms.gov.pl,
- osobiście – w Starostwie Powiatowym w Radomiu.
Warunki korzystania z pomocy
Aby skorzystać z tej pomocy, osoba uprawniona musi złożyć:
- oświadczenie o niemożności poniesienia kosztów odpłatnej pomocy prawnej,
- jeżeli prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą – dodatkowe oświadczenie o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku.
W przypadku porad zdalnych od 1 stycznia 2026 r. dopuszczalne jest składanie oświadczenia ustnie, a nie tylko pisemnie.
Nowe zasady i udogodnienia według Rozporządzenia MS z 13 grudnia 2025 r.
Rozporządzenie, które zaczęło obowiązywać od 1 stycznia 2026 r., wprowadza istotne zmiany i usprawnienia w organizacji oraz dostępie do nieodpłatnej pomocy:
1) Porady zdalne
- Wprowadza możliwość uzyskania porad zdalnych przez cały rok, bez ograniczenia do sytuacji epidemicznych. Beneficjent może wybrać formę kontaktu – stacjonarną lub zdalną (telefon, e-mail, wideorozmowa).
- Porada zdalna może być kontynuowana w formie stacjonarnej, jeżeli wymaga analizy dokumentów.
2) Udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami
- Osoby ze znaczną niepełnosprawnością ruchową oraz z trudnościami w komunikowaniu się mogą uzyskać pomoc również w miejscu zamieszkania, w lokalach przystosowanych lub z tłumaczem migowym.
3) Elastyczność składania oświadczeń
- Rozporządzenie pozwala na składanie oświadczeń ustnie w trakcie porady zdalnej, co eliminuje obowiązek papierowego dokumentu w takiej sytuacji.
4) Procedury i dostępność
- Punkty muszą działać minimum 5 dni w tygodniu, przez co najmniej kilka godzin dziennie, zapewniając dostępność usług na terenie powiatu.
Kto może skorzystać z pomocy?
Prawo do nieodpłatnej pomocy mają:
- osoby fizyczne, które nie są w stanie opłacić odpłatnej pomocy prawnej,
- samozatrudnieni przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą, niezatrudniający innych osób przez co najmniej rok.
Pomoc jest również dostępna dla cudzoziemców przebywających na terytorium Polski – zwykle w języku polskim, chyba że lokalny punkt oferuje wsparcie w innych językach.
Kto udziela pomocy w punktach?
Porad udzielają:
- adwokaci,
- radcowie prawni,
- aplikanci adwokaccy i radcowscy,
- magistrzy prawa spełniający określone wymogi.
W zakresie porad podatkowych – doradcy podatkowi (z wyłączeniem porad podatkowych związanych z działalnością gospodarczą).
